1. Tuổi trẻ dấn thân và người Bí thư Tỉnh ủy tuổi 21
Giáo sư Trần Phương, tên khai sinh là Vũ Văn Dung, sinh ngày 01 tháng 11 năm 1927 tại xã Dị Sử, huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên. Sinh ra trong cảnh nước mất nhà tan, khi mới 16 tuổi (năm 1943), người thanh niên yêu nước ấy đã dấn thân tham gia Mặt trận Việt Minh bí mật với bí danh Trần Phương.
Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông trực tiếp chỉ đạo giành chính quyền tại quê nhà và vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng. Đến năm 1948, khi mới 21 tuổi, ông được Trung ương Đảng tin cậy giao trọng trách Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên. Suốt những năm tháng khói lửa ác liệt, người Bí thư trẻ tuổi đã mưu lược lãnh đạo phong trào du kích kiên cường bám đất bám dân, trở thành một trong những Bí thư Tỉnh ủy trẻ tuổi nhất trong lịch sử cách mạng Việt Nam.
2. Nhà kinh tế học uyên bác và dấu ấn mở đường Đổi mới
Sau ngày hòa bình lập lại ở miền Bắc, Giáo sư Trần Phương chuyên tâm nghiên cứu lý luận kinh tế và trở thành một trong những nhà kinh tế học hàng đầu đất nước. Ông giữ chức Viện trưởng Viện Kinh tế học thuộc Ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam, chủ trì nhiều công trình nghiên cứu quy mô về nông nghiệp, công nghiệp và quản lý kinh tế thời chiến.
Bước vào thời kỳ thống nhất đất nước, ông được Đảng và Nhà nước giao phó các cương vị lãnh đạo vĩ mô then chốt: Thứ trưởng rồi Bộ trưởng Bộ Nội thương, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, và Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (giai đoạn 1982 – 1986). Với tư duy sắc sảo, dũng cảm nhìn thẳng vào thực tiễn, Giáo sư là một trong những nhà lãnh đạo tiên phong trăn trở tìm tòi tháo gỡ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, đặt những viên gạch nền tảng mở đường cho đường lối Đổi mới toàn diện năm 1986.
3. Khai sáng HUBT – Di sản giáo dục vì nhân dân bất tử
Sau khi hoàn thành xuất sắc các trọng trách với Đảng và Nhà nước, ở tuổi gần 70, thay vì an hưởng tuổi già, Giáo sư Trần Phương lại bắt tay vào một sứ mệnh lớn lao mới: Chấn hưng giáo dục đại học thực hành. Năm 1996, ông cùng các nhà khoa học, nhà giáo dục tâm huyết sáng lập Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội (HUBT).
Ông kiên định xây dựng trường theo mô hình đại học ngoài công lập phi lợi nhuận: “Trường của dân, do dân, vì dân”. Toàn bộ tài chính tích lũy đều được ông chỉ đạo tái đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, phòng lab, giữ mức học phí vừa phải để con em người lao động nghèo, gia đình chính sách cũng có thể bước vào giảng đường đại học. Gần 30 năm làm Hiệu trưởng, Thầy Trần Phương đã chèo lái mái trường đào tạo hơn 150.000 cử nhân, kỹ sư, bác sĩ tài năng cho đất nước.